Za 25 lat nie będzie potrzeby pracy? Klaruje się wizja przyszłości pracy.

4 października 2023

Za 25 lat nie będzie potrzeby pracy?

W trakcie prywatnych rozmów ze znajomymi i rodziną zdarzało mi się spekulować, że pełna automatyzacja pracy może nastąpić w ciągu najbliższych 30-40 lat. Jednak niektórzy ludzie bardziej zorientowani w tej dziedzinie przewidują, że możemy być tego świadkami jeszcze szybciej.

Coraz mniej osób wydaje się wątpić, że sztuczna inteligencja (AI) zastąpi większość zawodów. W rozmowach słyszę coraz częściej pytanie nie czy, ale kiedy to nastąpi. Trudno się dziwić zmianie nastawienia do tego tematu, skoro tempo rozwoju AI jest takie imponujące. Przykładem ostatnich zmian niech będzie krótki film nagrany przez Michała Sadowskiego, który dzięki aplikacji HeyGen, mówi w dowolnym języku świata.

Na marginesie, to Polska firma Elevenlabs dostarczyła mechanizm tworzenia głosu dla tej aplikacji. Mechanizm ten również oparty jest o algorytmy sztucznej inteligencji.

Patrząc na powyższy film, łatwiej jest zrozumieć, że sztuczna inteligencja już zaczyna przejmować zadania, które jeszcze niedawno wydawały się zarezerwowane wyłącznie dla ludzi. Bez aplikacji HeyGen powyższy film kosztowałby znacznie więcej, niż 48 dolarów, które trzeba zapłacić za podstawową wersję abonamentu. Należałoby ponieść koszt specjalistów od efektów specjalnych i lektorów, którzy dzięki aplikacji HeyGen takich zleceń będą otrzymywać coraz mniej.

Końcowy efekt robi doskonałe wrażenie, ale tego typu narzędzia stanowią niebezpieczne oręż w rękach oszustów. Stworzenie deepfake’ów dzięki HeyGen i podobnym aplikacjom jest banalnie proste. Mr. Beast, największy Youtuber na świecie, padł właśnie tego ofiarą:

Jeszcze jeden przykład automatyzacji, która za chwilę w sposób rewolucyjny zmieni świat podcastów, przedstawia Spotify. Aplikacja ogłosiła, że pracuje nad funkcjonalnością, która umożliwi słuchanie podcastów w dowolnym języku, zachowując przy tym oryginalny głos prowadzącego podcast. Działa to zasadniczo na tej samej zasadzie, co aplikacja HeyGen.

W tyle nie pozostaje OpenAI i jego ChatGPT. Najnowsza wersja, która w tej chwili wdrażana jest dla użytkowników płatnej wersji, pozwala rozmawiać z Chatem za pomocą mowy, a także rozumie obrazy.  Poniżej przykład, jak ChatGPT tłumaczy zasady parkowania na podstawie znaków.

ChatGPT explaining parking rules
Kliknij by powiększyć

Obserwując obecny rozwój AI, wydaje się oczywistym, że najszybciej automatyzacji podlegać będą wszelkie zawody, które związane są z operowaniem językiem, danymi i multimediami, a także proste zawody fizyczne. Mam tu na myśli takie stanowiska pracy jak: księgowy, nauczyciel, prawnik, analityk danych, dziennikarz, programista, kasjer, kierowca, sekretarka, pracownik call center, magazynier.

Kiedy automatyzacja rozwinie się na tyle, że zaczniemy obserwować masowe zmiany na rynku pracy? Jak wspomniałem, osobiście szacowałem ten okres na 30-40 lat. Wczoraj obejrzałem wystąpienie Vinoda Khosla, który twierdzi, że nastąpi to już za 25 lat. Vinod jest jednym z uznanym inwestorem w branży technologicznej. Zainwestował m.in. w OpenAI, długo zanim powstał ChatGPT. Z pewnością potrafi lepiej przewidywać przyszłość rozwoju technologii niż ja, choć jako inwestor OpenAI może być mniej obiektywny 🙂 O tym, jak Vinod zainwestował w OpenAI i jaka jest jego wizja przyszłości, możesz posłuchać tu:

25 czy 40 lat, to wciąż niezwykle krótkie terminy biorąc pod uwagę, o jak doniosłych zmianach mówimy. Wydaje się, że powyższe szacunki znajdują potwierdzenie raportach. Raport Generative AI and the future of work in America, opublikowany przez McKinsey, wskazuje, że do 2030 roku nawet 30% roboczogodzin w USA zostanie zautomatyzowanych. Inny raport, o którym informowałem, pisząc o przyszłości branży i rekrutacji IT, informuje, że sztuczna inteligencja już dziś zwiększa produktywność programistów w niektórych zadaniach nawet o 40-50%.

Dzięki sztucznej inteligencji powstaną nowe zawody?

W dyskusjach o przyszłości rynku pracy w kontekście automatyzacji, pojawia się czasem argument, że wraz ze wkraczaniem w nasze życie sztucznej inteligencji, będą powstawać nowe zawody. Nowe zawody zastąpią te, które zostały zautomatyzowane i dzięki temu problem braku pracy nie będzie miał miejsca.

Osoby, które głoszą ten pogląd, powołują się zazwyczaj na historię. Historia pokazuje bowiem, że wraz z pojawianiem się nowych technologii, jedne zawody traciły sens istnienia, ale w ich miejsce powstawały nowe. 

Przykładem takiej transformacji zawodowej może być wprowadzenie komputerów osobistych i oprogramowania do przetwarzania tekstu, które miały wpływ na zawód sekretarki i maszynistki.

Zanim komputery osobiste stały się powszechne, wiele biur zatrudniało maszynistki do pisania i edycji dokumentów na maszynach do pisania. Z upowszechnieniem się komputerów osobistych i oprogramowania do przetwarzania tekstu, takiego jak Microsoft Word, zapotrzebowanie na tradycyjne maszynistki znacznie spadło, gdyż te technologie umożliwiły szybsze i wydajniejsze tworzenie oraz edycję dokumentów. Jednocześnie powstanie komputerów osobistych i oprogramowania biurowego spowodowało powstanie nowych zawodów, takich jak programiści, specjaliści ds. wsparcia technicznego, administratorzy systemów oraz projektanci stron internetowych. Zawód sekretarki również ewoluował. Sekretarki i asystenci biurowi zaczęli wykorzystywać oprogramowanie komputerowe do efektywniejszego zarządzania terminarzami, komunikacji, organizacji dokumentów i innych zadań administracyjnych, co rozszerzyło zakres ich obowiązków i umiejętności.

Taki scenariusz — moim zdaniem — jest jednak nieprawdopodobny z jednego prostego powodu. Mianowicie jeszcze nigdy w historii nie stworzono sztucznej inteligencji, która już dziś w wielu zadaniach przewyższa możliwości ludzi (choć jest dopiero na poziomie 8-latka, jak żartobliwie określa to Andrzej Dragan). Docelowo AI ma ludzkie możliwości przekraczać w całym zakresie zadań. Skoro zaś sztuczna inteligencja będzie zdolna wykonywać dowolne zadania na poziomie ludzkim lub wyższym, to trudno sobie wyobrazić zawód, który będzie mógł wykonywać człowiek, a z którym nie poradzi sobie AI.

Ten argument zasadniczo zamyka temat, o ile ktoś nie wymyśli zawodu, z którym przyszłe generacje AI nie poradzą sobie tak samo lub lepiej niż człowiek. Takim hipotetycznym zawodem mógłby być nadzorca nad sztuczną inteligencją, ale i to zadanie może wykonywać inna sztuczna inteligencja. Jeśli przychodzi Ci do głowy jakieś inne zadanie, które Twoim zdaniem jest niezastępowane przez AI, to daj mi znać.

Jak będzie wyglądał świat bez obowiązku pracy?

Na to pytanie odpowiada m.in. Stanisław Lem, w książce Powrót z gwiazd. Polecam lekturę. Dla zabieganych także w formie audiobooka. 

Jedną z najbardziej oczywistych i jednocześnie najbardziej rewolucyjnych konsekwencji zmian, będzie konieczność wprowadzenia dochodu gwarantowanego. Aby zachować jakąś formę kapitalizmu, który z pewnością będzie musiał przejść wielką przemianę, niezbędny będzie wciąż obrót towarów i usług oraz system płatniczy. Skoro jednak pieniędzy nie będzie dostarczała praca, to będzie musiało dostarczać je państwo. Eksperymenty z dochodem gwarantowanym są już przeprowadzane, z czasem eksperymenty zamienią się w konkretne wdrożenia. Zmiany społeczne i ekonomiczne z pewnością będą burzliwe, ale na ich przeprowadzenie będzie kilkadziesiąt lat. Mam nadzieję, że obejdzie się bez kolejnych wojen.

Co to wszystko zmienia w naszym dzisiejszym życiu? Jak edukować nasze dzieci?

Po pierwsze nie można mieć całkowitej pewności co do tego, jak rozwinie się przyszłość. Choć wątpię w taki scenariusz, to wyobrażam sobie możliwość pojawienia się na przykład prawnych ograniczeń stosowania automatyzacji, które nie dopuszczą do zwolnienia ludzi z obowiązku pracy. Teoretycznie mogą też pojawić się wojny lub inne kataklizmy, które zatrzymają rozwój sztucznej inteligencji, lub wręcz cofną nas w ogólnym rozwoju cywilizacyjnym.

Zakładając jednak, że wizja braku potrzeby ludzkiej pracy się ziści, czy można już dziś się do tego przygotować? W szczególności czy można przygotować do tego nasze dzieci?

Myśląc o dzieciach, myślimy o ich edukacji. Niestety jakiekolwiek faktyczne zmiany w edukacji, choćby tak oczywiste, jak poprawa jej jakości i dostosowanie do bieżących potrzeb, jest wielkim problemem. Nauczyciele zarabiają niewiele, a część z nich nie nadaje się do swojej pracy. O tym problemie pisałem w artykule Zarządzanie zasobami ludzkimi zaczyna się od wychowania naszych dzieci. Osobiście właśnie w sztucznej inteligencji upatruję szansę, na prawdziwy skok jakości edukacji.

Inne kwestia to fakt, że człowiek coraz bardziej integruje się z technologią. Kiedyś klikaliśmy w Google, Wikipedię, Mapy, dziś zaczynamy rozmowiać z ChatGPT. W przyszłości, dzięki takim technologiom jak Neuralink, medium komunikacji ze sztuczną inteligencją będą po prostu nasze myśli. AI stanie się wówczas częścią naszej własnej pamięci i naszego własnego intelektu. 

Edukacja podstawowa będzie wciąż niezbędna, ale co z poziomem średnim i wyższym? Jeśli dostęp do wiedzy i rozwiniętej inteligencji będzie tak łatwy, to czy leniwi z natury ludzie będą chcieli w dalszą naukę wkładać wysiłek?

Co zatem będzie robić moja dziś 4-letnia Zosia, gdy będzie dorosła? Mam nadzieję, że będzie realizowała swoje pasje i nie będzie musiała dbać o to, czy ktoś te pasje podziela i za nie płaci. Widzę tu szansę na rozkwit cywilizacji, a nie tylko na jej zagładę. Ktoś mógłby się zdziwić, że będąc w pełni zaangażowany w rozwój systemu ATS Element, wiążę nadzieję z technologią, która uczyni wszystkie systemy rekrutacyjne zbędnymi. Droga do tego będzie płynna i rozciągnięta w czasie. Niech technologia wspiera nas w tym przejściu i niech Element wspiera wszystkich rekruterów tak długo, jak długo będą istnieć procesy rekrutacyjne.

Najczęściej czytane:
  1. Darmowe ogłoszenia o pracę i największa lista źródeł kandydatów – największa w Polsce lista bezpłatnych i płatnych źródeł kandydatów
  2. Job Monit HR – wynagrodzenia i oferty pracy w HR
  3. Akademia Rekrutacji – zbiór wiedzy na temat rekrutacji oraz raporty z rynku pracy.
  4. Gowork – jak reagować na negatywne opinie o pracodawcach – Kompleksowy poradnik dla pracodawców.
  5. Sztuczna inteligencja w rekrutacji i Chat GPT-3 – wszystko co musisz wiedzieć o najnowszej wersji sztucznej inteligencji i jej możliwych zastosowaniach, także w rekrutacji.
  6. RODO w rekrutacji – sourcing, direct search, ogłoszenia. Wszystko co musisz wiedzieć – kompleksowy poradnik RODO w rekrutacji z naciskiem na działania typu direct search / sourcing.
  7. Wszystko o systemach ATS – poradnik wyboru systemu rekrutacyjnego
Picture of Maciej Michalewski

Maciej Michalewski

CEO @ Element. Recruitment Automation Software

Nasze artykuły przeczytasz także na Medium, Hashnode, Tealfeed, Substack.

Ostatnie wpisy: